Morsowanie: cudowny reset dla organizmu czy niepotrzebne ryzyko?

Zimowa kąpiel w lodowatej wodzie budzi skrajne emocje. Jedni widzą w niej sposób na wzmocnienie zdrowia i poprawę samopoczucia, inni uważają to za niepotrzebne narażanie organizmu na stres. Morsowanie przeżywa obecnie prawdziwy renesans – coraz więcej osób decyduje się na regularne zanurzenia w jeziorach, rzekach czy morzu, nawet gdy temperatura wody spada poniżej 5°C. Czy ta praktyka rzeczywiście przynosi wymierne korzyści, czy może stanowi zagrożenie dla zdrowia? Odpowiedź nie jest jednoznaczna i zależy od wielu czynników.

Czym właściwie jest morsowanie i skąd się wzięło?

Morsowanie to świadome zanurzenie całego ciała w zimnej wodzie, najczęściej w naturalnych zbiornikach, w okresie jesienno-zimowym. Za zimną uznaje się wodę o temperaturze poniżej 15°C, choć morsy zazwyczaj kąpią się w wodzie od 8 do 12°C, a w ekstremalnych warunkach nawet poniżej 4°C. Obecnie coraz więcej osób decyduje się na zakup specjalnych balii do morsowania, które wystawia się zimą na balkon lub taras. To rozwiązanie pozwala na regularne kąpiele bez konieczności wyjazdu nad jezioro czy morze, choć oczywiście pozbawia to kontaktu z naturą.

Historia tej praktyki sięga starożytności – już Hipokrates około 400 lat p.n.e. zalecał zimne kąpiele do łagodzenia bólu i zmęczenia. W Polsce leczenie zimnem propagował w XVI wieku Józef Struś, nadworny lekarz króla Zygmunta Augusta. Współczesna popularność morsowania w naszym kraju zaczęła rosnąć od lat 70. i 80. XX wieku, kiedy powstawały pierwsze kluby morsów.

Morsowanie a zdrowie – co warto wiedzieć?

Regularna ekspozycja na zimno wywołuje w organizmie szereg reakcji fizjologicznych, które mogą przynosić realne korzyści zdrowotne. Badania naukowe potwierdzają, że krótkotrwałe zimno stymuluje produkcję białych krwinek i cytokin, co zwiększa odporność na infekcje dróg oddechowych. Naprzemienne zwężanie i rozszerzanie naczyń krwionośnych działa jak trening dla układu sercowo-naczyniowego, poprawiając jego wydolność.

Zimna woda wywołuje również wyrzut endorfin, dopaminy i serotoniny – neurotransmiterów odpowiedzialnych za dobre samopoczucie. To właśnie dlatego morsy często mówią o poprawie nastroju i redukcji stresu po kąpieli. Ponadto zimno aktywuje brunatną tkankę tłuszczową, która spala kalorie w celu wytworzenia ciepła, co wspomaga metabolizm i może pomagać w redukcji masy ciała.

Jeśli chcesz wspomóc organizm w walce z negatywnymi skutkami stresu wypróbuj BIO KAWĘ z REISHI Ra Hygge.

Kiedy morsowanie staje się niebezpieczne?

Mimo licznych korzyści, morsowanie to silny bodziec stresowy dla organizmu. Nagłe zanurzenie w lodowatej wodzie może wywołać szok termiczny – niekontrolowaną hiperwentylację, lęk, a w skrajnych przypadkach nawet zatrzymanie akcji serca u osób nieprzygotowanych. Zbyt długie przebywanie w wodzie prowadzi do hipotermii, czyli niebezpiecznego obniżenia temperatury ciała poniżej 35°C. Objawia się to dreszczami, dezorientacją i zaburzeniami mowy.

Szczególnie narażone są osoby z problemami kardiologicznymi. Nagły wzrost ciśnienia i obciążenie serca mogą prowadzić do arytmii lub zawału. Przy ekstremalnie niskich temperaturach i braku odpowiedniej ochrony dłoni czy stóp może dojść do odmrożeń i uszkodzenia tkanek. Jak widać, morsowanie nie jest więc dla każdego.

Kto powinien zrezygnować z morsowania?

Istnieje grupa osób, dla których morsowanie stanowi zbyt duże ryzyko. Do głównych przeciwwskazań należą:

• ciąża,
• aktywne infekcje wirusowe lub bakteryjne,
• choroby neurologiczne: padaczka, borelioza,
• niewydolność nerek i niedoczynność tarczycy,
• wiek powyżej 65 lat (wymaga szczególnej ostrożności),
• choroby układu krążenia: nadciśnienie tętnicze, choroba niedokrwienna serca, wady zastawek.

Przed rozpoczęciem przygody z zimną wodą skonsultuj się z lekarzem, który oceni, czy Twoje zdrowie pozwala na morsowanie. To nie jest przesada – to podstawa bezpieczeństwa.

Jak bezpiecznie zacząć przygodę z zimną wodą?

Jeśli lekarz nie stwierdził przeciwwskazań, można rozpocząć oswajanie organizmu z zimnem. Najlepiej zacznij stosować zimne prysznice w domu, stopniowo obniżając temperaturę wody. Przed pierwszą kąpielą warto przygotować odpowiedni ekwipunek: strój kąpielowy, czapkę (przez głowę ucieka najwięcej ciepła), buty neoprenowe i rękawiczki.

Bezpośrednio przed wejściem do wody wykonaj około 15 minut intensywnych ćwiczeń – pajacyki, trucht, przysiady. Rozgrzewka pobudza krążenie, ale nie doprowadzaj do silnego spocenia. Wchodź do wody zdecydowanie, ale bez gwałtownych ruchów. Podczas pierwszej kąpieli wystarczy 30–60 sekund. Nigdy nie morsuj sam – zawsze rób to w grupie lub z doświadczoną osobą, która pomoże w razie trudności.

Po wyjściu z wody szybko osusz ciało i załóż suchą odzież. Wypij ciepły napój z termosu, ale bezwzględnie unikaj alkoholu. Wbrew powszechnemu przekonaniu nie rozgrzewa, a rozszerza naczynia krwionośne, co przyspiesza utratę ciepła.

Morsowanie – wsparcie zdrowia czy ryzyko?

Dla zdrowej osoby, która przestrzega zasad bezpieczeństwa i systematycznie hartuje organizm, morsowanie może być cenną praktyką wspierającą zdrowie fizyczne i psychiczne. Regularne, kontrolowane dawki chłodu uczą ciało sprawniej reagować na trudne warunki zewnętrzne, budują odporność i poprawiają samopoczucie. Nie jest to jednak cudowna metoda na wszystkie dolegliwości – morsowanie nie zastępuje leczenia ani zdrowego stylu życia.

Jeśli masz problemy zdrowotne i nie jesteś pewien swojej kondycji – morsowanie prawdopodobnie nie jest dla Ciebie. Jeśli jednak podchodzisz do tego rozsądnie, z odpowiednim przygotowaniem i pod okiem doświadczonych osób, może stać się wartościowym elementem Twojej rutyny. Decyzja należy do Ciebie, ale podejmij ją świadomie.

Bibliografia:

1. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6112379/
2. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9273773/
3. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10968636/
4. https://physoc.onlinelibrary.wiley.com/doi/epdf/10.1113/EP086283
5. https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/22423982.2022.2111789
6. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S030645652400189X
7. https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371%2Fjournal.pone.0317615
8. https://ufhealthjax.org/stories/2024/the-benefits-of-cold-water-immersion-therapy
9. https://urbanicetribe.com/exploring-the-chill-factor-why-does-cold-water-immersion-boost-cardiovascular-health/