Sukraloza – czy ten popularny słodzik jest naprawdę bezpieczny?

Sukraloza to jeden z najczęściej stosowanych słodzików na świecie. Znajdziemy ją między innymi w napojach typu zero, jogurtach, gumach do żucia i odżywkach białkowych. Nie zawiera praktycznie żadnych kalorii, a jej smak jest zbliżony do cukru. Z tego powodu chętnie sięgają po nią osoby, które chcą ograniczyć kaloryczność diety lub zmniejszyć ilość cukru. Czy sukraloza jest bezpieczna? Sprawdzamy, co na jej temat mówią badania oraz stanowiska instytucji zajmujących się oceną bezpieczeństwa żywności.

Czym jest sukraloza i jak powstaje?

Sukraloza, oznaczana symbolem E955, powstaje w wyniku modyfikacji cząsteczki sacharozy, czyli zwykłego cukru. Została odkryta w 1975 roku, a w Unii Europejskiej dopuszczono ją do stosowania w 2004 roku.

Zmodyfikowana struktura sukralozy sprawia, że organizm praktycznie nie wykorzystuje jej jako źródła energii. Sama, czysta sukraloza jest więc substancją niemal bezkaloryczną.

Warto jednak rozróżnić czystą sukralozę od popularnych słodzików stołowych zawierających sukralozę, takich jak Splenda. Tego typu produkty są mieszanką sukralozy i substancji wypełniających, np. maltodekstryny lub glukozy, dlatego ich wartość energetyczna może wynosić około 3,3 kcal na gram. To właśnie dodatki, a nie sama sukraloza, odpowiadają za obecność kalorii w takim produkcie.

Dlaczego sukraloza jest tak popularna?

Sukraloza jest od 400 do nawet 800 razy słodsza od cukru, choć najczęściej przyjmuje się, że jej słodycz jest około 600 razy większa. Dzięki temu do osłodzenia produktu potrzeba jej bardzo niewiele.

Do jej zalet zalicza się także:

• smak zbliżony do cukru,

• dobrą rozpuszczalność, która pozwala stosować ją w wielu produktach spożywczych,

• brak wyraźnego gorzkiego posmaku, który występuje w przypadku części innych słodzików,

• indeks glikemiczny równy zero, dzięki czemu sama nie powoduje bezpośredniego wzrostu poziomu glukozy we krwi.

Jak sukraloza wpływa na organizm?

Organizm człowieka w niewielkim stopniu metabolizuje sukralozę. Większość spożytej substancji jest wydalana w postaci niezmienionej. Według dostępnych danych od 80 do 95% sukralozy opuszcza organizm wraz z moczem i kałem.

Z tego powodu może być stosowana jako zamiennik cukru przez osoby, które chcą ograniczyć kalorie lub ilość cukrów prostych w diecie. Jest też wykorzystywana w produktach przeznaczonych dla osób z cukrzycą, ponieważ sama nie podnosi poziomu glukozy we krwi tak jak cukier.

W lutym 2026 roku EFSA opublikowała nową ocenę bezpieczeństwa sukralozy. Urząd uznał, że substancja jest bezpieczna w obecnie dopuszczonych zastosowaniach, pod warunkiem przestrzegania ustalonego limitu ADI, czyli dopuszczalnego dziennego spożycia.

Dostępne badania nie potwierdzają, aby sukraloza przy typowym poziomie spożycia miała działanie rakotwórcze. Ocena ta dotyczy jednak ilości mieszczących się w ustalonych normach, a nie nieograniczonego spożycia.

Sukraloza a mikrobiota jelitowa i apetyt

Wpływ sukralozy na mikrobiotę jelitową nadal jest przedmiotem badań. Część eksperymentów, szczególnie tych przeprowadzonych na zwierzętach, sugeruje, że długotrwałe spożywanie dużych ilości tego słodzika może zmieniać skład bakterii jelitowych.

Pojawiły się również hipotezy, że substancje słodzące mogą wpływać na apetyt i odczuwanie głodu poprzez oddziaływanie na układ nerwowy. Nie ma jednak wystarczających dowodów, aby stwierdzić, że takie efekty występują u każdego człowieka.

Znaczna część dostępnych danych pochodzi z badań na zwierzętach, dlatego potrzebne są dalsze badania z udziałem ludzi. Znaczenie mogą mieć między innymi dawka, częstotliwość spożycia i indywidualna reakcja organizmu.

Ile sukralozy można spożywać?

Limit ADI dla sukralozy różni się w zależności od regionu:

• według EFSA wynosi 15 mg na kilogram masy ciała dziennie,

• według FDA w Stanach Zjednoczonych wynosi 5 mg na kilogram masy ciała dziennie.

Dla osoby ważącej 70 kg daje to odpowiednio około 1050 mg i 350 mg sukralozy dziennie. Obie wartości są znacznie wyższe niż ilości, które większość osób spożywa wraz z codzienną dietą. Przy typowym stosowaniu produktów zawierających sukralozę przekroczenie limitu jest więc mało prawdopodobne.

W ciąży sukraloza jest uznawana za bezpieczną w granicach ADI, jednak zaleca się ostrożność w czasie ciąży, ponieważ przenika przez łożysko i może oddziaływać na mikrobiotę matki i dziecka. Dzieci poniżej drugiego roku życia nie powinny jej spożywać, a starsze dzieci mogą sięgać po nią tylko jako niewielki element zbilansowanej diety.

Czy sukralozę można podgrzewać?

Sukraloza wykazuje ograniczoną stabilność termiczną, dlatego nie zaleca się jej stosowania podczas pieczenia i smażenia w wysokich temperaturach. Powyżej 119–120°C dochodzi do rozkładu tej substancji, w wyniku którego mogą powstawać niebezpieczne dla zdrowia związki chloroorganiczne.

To właśnie te obawy skłoniły EFSA w lutym 2026 roku do odmowy rozszerzenia zastosowania sukralozy na wyroby ciastkarskie pieczone w wysokiej temperaturze. Ze względu na potencjalną toksyczność produktów rozkładu sukralozy lepiej dodawać ją na zimno lub pod koniec gotowania.

Sukraloza w codziennej diecie

Obecne dane wskazują, że sukraloza spożywana w granicach ustalonego ADI jest uznawana za bezpieczną przez instytucje zajmujące się oceną bezpieczeństwa żywności. Dla wielu osób może być praktycznym zamiennikiem cukru, zwłaszcza gdy celem jest ograniczenie kalorii lub cukrów prostych.

Nie oznacza to jednak, że każdy produkt zawierający sukralozę automatycznie stanowi zdrowy wybór. O wartości odżywczej produktu decyduje jego cały skład, dlatego zawsze analizuj etykiety i zwracaj uwagę nie tylko na obecność słodzików, ale również na pozostałe składniki. Najlepszym podejściem pozostaje zachowanie umiaru, świadome wybieranie produktów oraz kontrolowanie tego, jak często sięgamy po żywność i napoje zawierające słodziki.

Osoby, które chorują przewlekle, są w ciąży lub mają wątpliwości dotyczące stosowania słodzików u dzieci, powinny skonsultować się z lekarzem lub dietetykiem. Przy rozsądnym spożyciu sukraloza może stanowić część zbilansowanej diety i być alternatywą dla tradycyjnego cukru.

Bibliografia:

1. https://www.efsa.europa.eu/en/plain-language-summary/re-evaluation-sucralose-e-955-food-additive

2. https://knowledge4policy.ec.europa.eu/health-promotion-knowledge-gateway/sugars-sweeteners-7_en

3. https://www.efsa.europa.eu/en/news/efsa-finds-sucralose-safe-when-used-currently-authorised-cannot-confirm-safety-extending-its

4. https://www.bfr.bund.de/cm/349/harmful-compounds-might-be-formed-when-foods-containing-the-sweetener-sucralose-are-heated.pdf