Niedobór witaminy B12 – 5 objawów, które codziennie mylisz ze zwykłym przemęczeniem

Czy mimo odpowiedniej ilości snu wciąż brakuje Ci energii? A może zauważasz, że koncentracja i pamięć nie są już tak dobre jak wcześniej? Zanim zrzucisz to na karb stresu lub szybkiego tempa życia, pomyśl o witaminie B12. Jej niedobór może dawać konkretne, choć nie zawsze oczywiste sygnały i dotyczyć osób w praktycznie każdym wieku – zwłaszcza wegetarian, wegan oraz osób stosujących niektóre leki. Jakie sygnały mogą świadczyć o zbyt niskim poziomie tej witaminy w organizmie? Sprawdź poniżej!

Dlaczego niedobór witaminy B12 pozostaje niezauważony przez lata?

Witamina B12, znana również jako kobalamina, odgrywa fundamentalną rolę w syntezie DNA i RNA, produkcji czerwonych krwinek oraz budowie osłonek mielinowych chroniących nerwy. Organizm gromadzi jej zapasy głównie w wątrobie – wystarczające na ok. 3–5 lat. To właśnie dlatego objawy niedoboru pojawiają się stopniowo i często są traktowane jako zwykłe zmęczenie czy stres.

Problem w tym, że gdy pierwsze symptomy stają się wyraźne, organizm może być już poważnie wyczerpany. Badania pokazują, że niedobór witaminy B12 manifestuje się nie tylko zaburzeniami hematologicznymi, ale przede wszystkim neurologicznymi i psychiatrycznymi.

Sprawdź Kompleks witamin B12 Vivo Life.

Pięć objawów niedoboru witaminy B12, które ignorujesz

Niedobór witaminy B12 nie pojawia się z dnia na dzień. To proces, który może trwać miesiące, a nawet lata, zanim zauważysz pierwsze poważne sygnały ostrzegawcze, a Twoje ciało próbuje Ci coś powiedzieć już wcześniej – pytanie brzmi: czy jesteś gotowy słuchać?

1. Chroniczne zmęczenie i osłabienie

Odczuwasz ciągłe wyczerpanie, mimo że śpisz regularnie? To może być pierwszy sygnał ostrzegawczy. Niedobór kobalaminy prowadzi do niedokrwistości megaloblastycznej – stanu, w którym organizm produkuje powiększone, nieprawidłowe krwinki czerwone niezdolne do efektywnego transportu tlenu. Efekt? Twoje tkanki i mięśnie nie otrzymują wystarczającej ilości tlenu, co objawia się przewlekłym zmęczeniem i apatią.

2. Mrowienie i drętwienie rąk oraz stóp

Uczucie mrowienia w dłoniach i stopach, często opisywane jako wrażenie „wbijania szpilek” w skórę, jest jednym z typowych objawów niedoboru witaminy B12. Badania wskazują, że witamina ta odgrywa ważną rolę w prawidłowej mielinizacji włókien nerwowych. Jej niedobór prowadzi do zaburzeń pracy nerwów obwodowych, czego efektem są parestezje. Początkowo obejmują one dystalne części kończyn, które z czasem mogą ulegać nasileniu.

3. Problemy z pamięcią i koncentracją

Zapominasz, gdzie położyłeś kluczyki? Masz trudności z koncentracją nawet przy prostych zadaniach? Niedobór witaminy B12 może bezpośrednio wpływać na funkcje poznawcze. Niski poziom kobalaminy bywa powiązany z zaburzeniami pamięci, spowolnieniem procesów myślowych oraz problemami z utrzymaniem uwagi. W bardziej zaawansowanych przypadkach może prowadzić nawet do zaburzeń o charakterze otępiennym, które na szczęście są odwracalne.

Mechanizm tego zjawiska jest stosunkowo prosty – niedobór witaminy B12 sprzyja podwyższeniu poziomu homocysteiny, która negatywnie wpływa na kondycję komórek nerwowych, co zaburza ich prawidłowe funkcjonowanie oraz komunikację i w efekcie osłabia funkcje kognitywne.

4. Zmiany nastroju i objawy depresyjne

Drażliwość, apatia, obniżony nastrój – te objawy często przypisujemy stresowi lub przepracowaniu. Tymczasem niedobór witaminy B12 zaburza syntezę neurotransmiterów takich jak serotonina, dopamina i noradrenalina, które regulują nasze samopoczucie. Badania pokazują, że osoby z niedoborem kobalaminy częściej cierpią na depresję i gorzej reagują na standardowe leczenie przeciwdepresyjne. W niektórych przypadkach suplementacja B12 może znacząco poprawić skuteczność terapii.

5. Bladość skóry i zmiany w jamie ustnej

Blada, ziemista cera, nienaturalnie gładki i lśniący język, uczucie pieczenia w jamie ustnej czy bolesne pęknięcia i owrzodzenia w kącikach ust to sygnały, których nie możesz zignorować. Niedobór witaminy B12 zaburza proces wytwarzania krwinek, co sprzyja pojawieniu się bladości skóry, a także prowadzi do charakterystycznych zmian w obrębie błon śluzowych jamy ustnej. U części osób występuje również osłabienie odczuwania smaku oraz spadek apetytu, a zwłaszcza niechęć do spożywania mięsa.

Kto jest najbardziej narażony na niedobór witaminy B12?

Niedobór kobalaminy może wynikać z trzech głównych przyczyn: niskiej podaży w diecie, zaburzeń wchłaniania oraz stosowania określonych leków. Szczególnie narażone są osoby na diecie wegańskiej i wegetariańskiej, ponieważ witamina B12 występuje naturalnie głównie w produktach pochodzenia zwierzęcego – mięsie, rybach, jajach i nabiale.

Zaburzenia wchłaniania to najczęstsza przyczyna niedoboru u dorosłych. Towarzyszą one m.in. chorobie Addisona-Biermera (brak czynnika wewnętrznego Castle'a), zanikowemu zapaleniu żołądka wywołanego bakterią H. pylori, celiakii, chorobie Leśniowskiego-Crohna oraz stanom po operacjach bariatrycznych. Badania wykazują również, że długotrwałe przyjmowanie metforminy (leku na cukrzycę) oraz inhibitorów pompy protonowej (leków na zgagę) znacząco obniża poziom B12 w organizmie.

Co zrobić, gdy podejrzewasz niedobór?

Jeśli rozpoznajesz u siebie kilka z wymienionych objawów, nie ignoruj ich. Pierwszym krokiem jest wizyta u lekarza i wykonanie badań – podstawą jest pomiar poziomu witaminy B12 w surowicy krwi. Warto też poprosić o oznaczenie homocysteiny i kwasu metylomalonowego, jako uzupełnienie diagnostyki.

Pamiętaj: ważne jest wczesne rozpoznanie. Uszkodzenia neurologiczne, które rozwijają się przez miesiące czy lata, mogą być nieodwracalne – dlatego nie czekaj, aż objawy się nasilą.

Jeśli jesteś na diecie roślinnej, lekarz zaleci Ci odpowiednią suplementację. Ważne, abyś stosował ją regularnie każdego dnia.

Nie lekceważ sygnałów swojego organizmu

Niedobór witaminy B12 łatwo przeoczyć, bo jego objawy często wyglądają jak zwykłe przemęczenie. Jeśli jednak od dłuższego czasu dokucza Ci mrowienie rąk lub nóg, problemy z pamięcią, wahania nastroju, senność albo niepokojące zmiany w jamie ustnej, warto to sprawdzić. Wystarczy proste badanie poziomu witaminy B12 i konsultacja z lekarzem. To nie zajmuje wiele czasu, a może znacznie poprawić Twoje samopoczucie i uchronić Cię od poważniejszych konsekwencji zdrowotnych.

Bibliografia:

1. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35865441/
2. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38673453/
3. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38344487/
4. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31193945/
5. https://apcz.umk.pl/JEHS/article/view/42725
6. https://przeglad.ump.edu.pl/uploads/2016/3/295_3_48_2016.pdf
7. https://journals.viamedica.pl/polski_przeglad_neurologiczny/article/view/87118
8. https://www.termedia.pl/Niedobor-witaminy-B-12-w-praktyce-klinicznej,98,51771,1,0.html
9. https://www.czytelniamedyczna.pl/6683,analiza-obrazu-klinicznego-niedokrwistosci-z-niedoboru-witaminy-b12-u-dzieci.html